TEFSİRLERDE KISA SÛRELER

 

110- NASR SÛRESİ

 

Srenin nzul:

İbn Abbas: Nasr srenin, Kurn'ın son sresi olduğunu söylemiştir. Yani bundan sonra tam olarak bir sre nazil olmamıştır.

 

İbn Ömer: Bu srenin Veda Haccı'nda, teşrik gnleri sırasında Mina'da nazil olduğu rivayet edilmiştir.

 

Rasulullahın vefatı, bu srenin nzulnden;

1. 3 ay birka gn aşkın zamanda,

2. 70 gn sonra,

3. 6 gn,

4. 1 yıl yaşamıştır, görşleri vardır.

 

İbn Abbas: Rasulullah'a bu sre nazil olduğunda; Bu benim vefatımı bildirmektedir, vaktim gelmiştir, dedi.

 

İbn Abbas: Ömer ra. Bedir gazvesine katılan byklerin toplantısına beni de ağırdı. Onların arasına girmek pek hoşuma gitmezdi. Ömer'e: Bu ocuk bizim ocuklarımız gibidir. Özellikle bunu, toplantılarımıza niin ağırıyorsun, dediler. Ömer: İlim bakımından bu ocuğun makamını biliyor musunuz, diye sordu. Bir gn Hz. Ömer'in, beni bu byklerin toplantılarına her zaman niin ağırdığını ispat etmek iin beni de davet ettiğini anladım. Ömer sohbet sırasında Bedir ehlinin byklerine şöyle sordu: Nasr sresi hakkında ne dersiniz? Bazıları şöyle dedi: Bize Allah'ın nusreti gelip fetih nasip olduğunda, Allah'a hamd ve istiğfar etmemiz emredildi. Bazıları: Bundan murat şehir ve kalelerin fethidir, dediler. Bazıları da sessiz kaldılar. Ömer: İbn Abbas sen ne dersin, dedi. Ben, hayır, dedim. Ömer: Sen ne diyorsun, dedi. Ben: Bundan murad Rasulullah'ın ecelidir, dedim. Bu srede Rasulullah'a, Allah'ın nusretinin gelip fetih nasip olmasının, eceline işaret olduğu bildirilmiştir. Ondan sonra Allah'a hamd ve istiğfar etmesi emredilmiştir, dedim. Bunun zerine Ömer: Ben de senin dediklerinden başka bir şey bilmiyorum, dedi.

Allahın son elisi Muhammed as.: Mekke'yi hicri 8. senede fethetti. Hicri 10. senede veda haccını yaptı ve bu esnada Nasr sresi nazil oldu. Hicri 11. yılında da vefat etmiştir.


110- NASR SÛRESİ

 

Adı: Birinci ayetteki nasr kelimesi sreye isim olmuştur. Veda sresi de denilir.

1

2

3

 

Bismillhirrahmnirrahm.

1. Allahın yardımı ve fetih geldiğinde,

2. Ve insanların bölk bölk Allahın dinine girdiğini gördğnde,

3. Rabbine hamd ederek tespihte bulun ve Ondan bağışlama dile. Çnk O, tövbeleri ok kabul edendir.

 

(1)

1. Allahın yardımı ve fetih geldiğinde,

 

Nahivciler, ayetin başındaki ...diği zaman edatının, tesbih et fiili ile mansb olduğunu söylemişlerdir. Buna göre takdir, Allah'ın yardımı ve fethi geldiği zaman, Rabbini hamd ile tesbih et, şeklindedir. Nasr: Muhammed as.ın Kureyş'e ve btn Araplara galip geleceğinin kastedilmesidir.

şart manasına delalet ettiği iin de mazinin manasını geleceğe evirerek şartın gelecekte gerekleşeceğini ifade eder.

 

Sre iinde geen en-Nasr ile el-Feth arasında ne farkları ifade eden görşler:

en-Nasr; elde edilmek istenen şeyi, elde etmek iin yapılan yardım, el-Feth ise; muallakta olan neticeyi elde etmek ve gerekleştirmek demektir.

Nasr, dinin kemali, feth ise, nimetin tamamı olan, dnyev ikbaldir.

Nasr, dnyada, Min'da elde edilen zaferdir, feth, cennet ile tahakkuk edecektir.

Zemahşer: Nasr, dşman zerine stn kılmaktır. Fetih, memleketlere hkimiyet kurmaktır.

 

:

- 4970- 4294 :

- 3362 :

İbn Abbas: Bu srede Yce Allah, Raslullh as.ın ecelini kendisine bildirmiştir.

 

(2)

2. Ve insanların bölk bölk Allahın dinine girdiğini gördğnde,

 

 

el-fevcu kelimesi, kalabalık cemaat anlamına gelmektedir. Araplar, daha önceleri birer ikişer İslm'a giriyorlardı. H.9. seneden itibaren, kabileler toptan İslm'a giriyordu. Onun iin o seneye heyetler senesi denmiştir.

 

(3)

3. Rabbine hamd ederek tespihte bulun ve Ondan bağışlama dile. Çnk O, tevbeleri ok kabul edendir.

 

Sanki: Eğer Ben sana yardım edersem, tesbih et. Fethi verirsem, hamdet. Kullarım, fevc fevc Mslman olunca da istiğfarda bulun, buyrulmuştur.

Buradaki Hamd'in anlamı, bu byk başarının, senin marifetin sonucu gerekleştiği aklına bile gelmemelidir. Tamamen Allah'ın ltf ile olmuştur. Bunun iin Allah'a şkret, kalp ve lisan ile bunu itiraf et. Çnk böyle byk bir işi gerekleştiren ve bu başarının yaratıcısı ancak Allah'tır. Hamd'a ancak O mstahaktır şeklindedir.

Tesbih etmek: Allahı; yakışıksız ve noksan sıfatlardan tenzih etmektir.

Subhnallh kelimesinin bir de taaccp yanı vardır. Akıl almayan bir iş meydana geldiğinde insan hayretinden dolayı subhnallh der. Anlamı, bu ancak Allah'ın kudretinin neticesidir.

Raslullha tesbh hakkında sorulduğunda şöyle buyurdu: Tesbih, Allh'ı btn köt şeylerden tenzih etmektir.

Kelimenin aslı ise yzd kelimesinden gelir. Şöyle ki: Yzen kimse, tıpkı kuşun havada uması gibidir. Kelimenin şeddeli şekli ise; uzaklaştırmak anlamına gelir. Çnk Allah'ı caiz olmayan şeylerden stn tutmaktır.

Bir kimse Allah'ın dini iin ne kadar zorluğa katlanmış olursa olsun aklına hibir zaman Rabb'inin hakkını ödediği dşncesi gelmemelidir. Tersine, insan her zaman ben aslında yapmam gereken kadarını bile yapamadım şeklinde dşnmelidir. Allah, Rasulullah'a işte böyle bir terbiye vermiştir.

 

Hasan el-Basr: Allah'ın Resul Mekke'yi fethettiği zaman, Araplar birbirlerine: O, Harem halkına karşı zafer kazandı. Onun, hak zere olması gerekir. Çnk Allah Tel, Harem halkını daha önce, Fl Ashabından ve onlara kötlk yapmak isteyen herkesten korumuştu, dediler. Sonra da savaşmaksızın, bölk bölk İslm'a girmeye başladılar.


 

Şadi KUL

Emekli Din Kltr ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni

www.diniyol.com

 

Not: Bu yazımız, aşağıdaki tefsir tercmelerinden derlenerek hazırlanmıştır.

01. Fahruddn Rzi, Meftihu'I Gayb,

02. Muhammed Kurtub, el-Cmi'u li Ahkmi'l-Kur'n,

03. İbn Kesr, Tefsru'l-Kurani'l-Azm,

04. Mevdud, Tefhm'ul Kur'n,

05. Sleyman Ateş, Kurn-ı Kerm Tefsiri,

06. Elmalı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'n Dili,

07, Vehbe Zuhayli, Tefsr'l-Mnr,

08. Muhammed Ali es-Sbun, Safvet't-Tefsr,

09. Komisyon, Kur'an Yolu Trke Mel ve Tefsir,

10. Ebu'l Leys Semerkand, Tefsru'l Kur'n,

11. Seyid Kutub, F zillil Kurn,

12. Hseyin b. Mes'd el-Bagav, Melimu't Tenzl,

13. İbn Cerr et-Taber, Cmi'u'l Beyn an Tefsri'l-Kur'n