TEFSİRLERDE KISA SÛRELER

 

109- KÂFİRÛN SÛRESİ

Bu sre, altı ayet olup, Mekkdir.

 

Srenin İsimleri:

Bu sreye mnbeze, ihls ve mkeşkeşe isimleri de verilir.

Mnbeze: Karşılıklı iki tarafın, inandığı değerlerin kendilerine ait olduğunu kabullenme tavrıdır.

Mukaşkışa: Hastalıklardan iyileştirmek demek, şirk ve nifaktan uzak kılan anlamınadır.

İhls: Şirkten temizlenmiş, dini Allaha has kılan sre demektir.


Nzul sebebi

- - : . . . . c.1 s.362

İbn Abbas: el-Velid b. el-Muğire, el-As b. Vail, el-Esved b. Abdu'l-Muttalib ve Umeyye b. Halef toplumlarının ileri gelenlerindendiler. Kbeyi tavaf ederken Raslullah ile karşılaştıklarında şöyle dediler: Ey Muhammed!.. Haydi biz senin taptığına tapalım. Sen de bizim taptığımıza tap. Böylelikle sen de, biz de btn işlerimizde ortak olmuş oluruz. Eğer senin getirdiklerin bizim elimizde bulunanlardan hayırlı ise, o hayırda sana ortak olmuş oluruz. Biz de o hayırdan payımızı alacağız. Yok, eğer bizim ellerimizdeki senin elindekinden hayırlı ise o vakit sen de bizim işimizde bize ortak olacak ve ondan payını alacaksın. Bunun zerine yce Allah: De ki: Ey kfirler...i indirdi. Sret, İbni Hişm: c.1. s.362

 

Mşriklerin tekliflerine Raslullh hemen cevap vermedi. Sustu. Ama o kfirler, bu duruşu fırsat bilerek: Muhammed, bizim dinimize meyletti, demişlerdi.


1. İhls sresi: İnsanlığa bir fermandır.

2. Muavizeteyn: Mminlere bir fermandır.

3. Kfirun: Kfirlere bir ltmatondur.

 

Allah Rasl, onların meclislerinde yanlarına gidiyor ve onlara: Ey kfirler! diye hitap ediyordu. Onların kfre nisbet edilmelerinden ve onların kapsamına girmekten nefret ettiklerini biliyordu.

De ki: Allah'tan başkasına kulluk etmemi mi bana emrediyorsunuz ey cahiller. 39/Zmer:64


1 2

3 4

5 6

Bismillhirrahmnirrahm.

1.    De ki: Ey Kfirler!

2.    Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk etmem.

3.    Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz.

4.    Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk edecek değilim.

5.    Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz.

6.    Sizin dininiz size, benim dinim de banadır.

 

 

 

De ki: Ey Kfirler!

 

Kfr: Benimsemediği bir şeyi tanımamak, örtmek, sınırı aşmak, gizlemek, kaınmak, nankörlk etmek, umursamamak, ciddiye almamak, es gemek, gndeme gelmesini iine sindirememek... gibi hususların anlam btnlğn ifade eder.

 

Yce Allah kendisine yakın olan Raslne: De ki!.. Kendisine uzak olanlara da: Ey kfiler!.. buyurmuştur.

 

Dnyada, kfir kelimesinden daha köt, daha değersiz ve daha adi bir kelime yoktur. Zira kfir ifadesi, ister mutlak, isterse mukayyet olsun, btn herkese, köt bir sıfattır.

 

Ey kfredenler edenler! Bu gn özr dilemeyin! Siz ancak yapmakta olduklarınızın karşılığını göryorsunuz. 66/Tahrim:7

 

Maverdi: Sre cevab olmak zere inmiş ve kfirler ile btn kfirleri değil, onlardan muayyen bir topluluğu kastetmiştir.

 

Ey o kfirler!.. ibaresi, btn kfirlere mi, yoksa bazı kafirlere mi bir hitaptır?

Ey kfirler! Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk etmem, ilahi hitabı herkese olamaz. Çnk sadece Raslullaha o mnasebetsiz teklifi yapanlara ve onların konumlarında olanlar iindir. Eğer herkese şamil olsaydı; Hıristiyan, Yahudi ve hatta mşriklerin byk kısmı bile Allaha inanıyorlardı. Hıristiyan ve Yahudiler Allaha ibadet ediyorlardı. Hatta mşrikler bile zorda kalınca Allaha ibadet ediyorlardı. Bunlara, Sizin taptıklarınıza tapmam demek caiz olmaz. Onun iin bu hitap: Bir yıl biz senin ilahına ibadet edelim, bir yıl da sen bizim ilahımıza ibadet et, diyen kimseleredir.

 

İbadet: Kul olmak, ibdet etmek, köle olmak, tapmak, boyun eğmek... gibi anlamları ifade etmektedir.

 Çok ilhıların kul oldukları şeyler:

1- Evsn: Siz Allhı bırakıp sadece evsana ibdet ediyorsunuz... 29/Ankebt: 17

2- Yontuk: Yonttuğunuz şeylere mi ibdet ediyorsunuz? 37/Sfft: 95

3- Bazı isimler: Siz, Allhdan başka sizin ve atalarınızın taktığı isimlere ibadet ediyorsunuz... 12/Ysuf: 40

4- Şeytn: Ey insanoğlu! Şeytna ibdet etmeyin. O sizin mubn dşmanınızdır, demedim mi? 36/Ysn: 60

5- Tğt: Tğt'a ibdetten kaınıp Allha yönelenlere mjde vardır... 39/Zmer: 17

6- Esnm: İbrhm, babasına ve kavmine: Neye ibdet ediyorsunuz? Demişti de, kavmi de İbrhm'e cevaben şöyle dedi: Esnm'a ibdet ediyoruz. Tapıcılık da devam edecektir. 26/Şuar: 70-71

7- Cinler: Hayır, onlar bize değil cinlere ibdet ediyorlardı...34/Sebe: 40- 41

 

Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk etmem.

 

edatı, bilen-akıllı olan varlıklar iin pek kullanılmaz.

 

Bu ayetlerdeki tekrarlama konusunda iki görş vardır.

1. Tekrar yoktur görş:

Ayetlerin biri gelecek diğeri de şimdiki zamanı kapsar.

 

2. Tekrar vardır görş:

1. Ayetlerde tekrar gibi gözken ifadeler te'kid iindir.

2. Kur'n-ı Kerim, onların sordukları ve istedikleri şeylere bir cevap olmak zere, para-para, ayet-ayet inmiştir. İşte bu şekildeki bir tekrar, kesinlikle lzumsuz bir tekrar sayılmaz.

3. Kfirler, aynı söz yani: Bir ay sen bizim ilahlarımıza, bir ay da biz senin ilahına; bir sene sen bizim ilahlarımıza, bir sene de biz senin ilahına ibadet edelim, sözn tekrar edince, cevap da bu tekrara uygun olarak tekrarlanmıştır. Bu slup mşriklerle istihzadır. Hadi dediğinizi yapalım denilse bile; gerekten ben sizin taptıklarınıza tapmam mmkn değildir. Sizin de benim namaz, hac... gibi ibadet tarzımı yerine getirmezsiniz.

 

Btn kfirlerin mabdları her zaman ve her yerde aynı olmamıştır. Onun iin ayetin anlamı:

Yalnız bugnk mabdlarınızdan değil, atalarınızın mabdlarından da beriyim. Bu mabdlara ibadet etmek aklımdan bile hi geirmedim.

 

3. Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz.

 

4. Ben de sizin kulluk ettiğinize kulluk edecek değilim.

 

5. Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz.

 

6. Sizin dininiz size, benim dinim de banadır.

 

Sanki:

Bu ayet mşrikler iin bir tehdit veya ltmatondur. Mşrikler Muhammed asa ve mminlere ok eziyet ettiler. Mekkeyi onlar iin yaşanılmaz hale getirdiler. Bunların bu zulmlerine karşı:

Ey Muhammed o kfirlere de ki: Ey kfirler!.. Şimdilik siz bize şirkinizden dolayı bunları yapıyorsunuz. Biz de dinimizden dolayı sizin zulmnze katlanıyoruz. Ama yakında yaptıklarınız sizin kafanıza geecektir. Siz devam etseniz de biz sabredeceğiz. Hesaplaşmaya az kaldı.


 

Dn: İnan yolu, tutulan yol, hayat nizamı, ilhi kanunlar btn, dua, ceza, hesap, hesab gn... anlamlarına gelmektedir.


Dn; inan yolu

İbn Abbas: Sizin Allah'ı inkr edişiniz size, Benim Allah'ı birlemem ve ihlslı oluşum da bana.

Eğer dediklerimi kabul etmez ve bana uymazsanız, hi olmazsa beni bırakın ve şirke davet etmeyin.


Dn; hesap

Sizin hesabınız size, benim hesabım bana.

Bir kimsenin hesabı, sadece kendisine sorulur. Başkasından sorulamaz.


Dn; ceza/karşılık

Burada bir mahzuf muzafın olduğu dşnlr:

Sizin dininizin cezası/karşılığı size, Benim dinimin cezası/karşılığı bana... Başka bir tabirle: Rabbimden gelecek ceza size, putlarınızdan gelecek ceza bana olsun.


Dn; du

Sizin putlarınıza yaptığınız dua sizedir. Benim Allaha yaptığım duam da banadır.


Sizin dininiz size, benim dinim de banadır, ayetinde din konu edinilmiştir. Başka bir ayette aynı slupla ameller de konu edilmektedir:

Boş söz işittikleri vakit ondan yz evirirler ve: Bizim işlerimiz bize, sizin işleriniz de size. Selm olsun size. Biz cahilleri istemeyiz, derler. 28/Kasas:5


Kurna göre; din seiminde baskı yasaktır. Herkes kendi dinini semede özgrdr. Mkemmel hak din ile batıl din arasında fark vardır.

Dinde ikrah/zorlama yoktur. Artık rşd, iğva edilmişlikten iyice ortaya ıkmıştır. Kim Tğt'a kfrederse/tanımazsa, Allha da mn ederse artık o kopmak bilmeyen sağlam bir kulpa sarılmıştır. Allh Sem'dir Alm'dir. 2/Bakara: 256


 

Şadi KUL

Emekli Din Kltr ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni

www.diniyol.com

 

Not: Bu yazımız, aşağıdaki tefsir tercmelerinden derlenerek hazırlanmıştır.

01. Fahruddn Rzi, Meftihu'I Gayb,

02. Muhammed Kurtub, el-Cmi'u li Ahkmi'l-Kur'n,

03. İbn Kesr, Tefsru'l-Kurani'l-Azm,

04. Mevdud, Tefhm'ul Kur'n,

05. Sleyman Ateş, Kurn-ı Kerm Tefsiri,

06. Elmalı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'n Dili,

07, Vehbe Zuhayli, Tefsr'l-Mnr,

08. Muhammed Ali es-Sbun, Safvet't-Tefsr,

09. Komisyon, Kur'an Yolu Trke Mel ve Tefsir,

10. Ebu'l Leys Semerkand, Tefsru'l Kur'n,

11. Seyid Kutub, F zillil Kurn,

12. Hseyin b. Mes'd el-Bagav, Melimu't Tenzl,

13. İbn Cerr et-Taber, Cmi'u'l Beyn an Tefsri'l-Kur'n.