TEFSİRLERDE KISA SÛRELER

105-FÎL SÛRESİ

 

Fl Olayının tarihesi:

Himyer yani Yemen kralı Tuban Esed, bir defasında Medine'yi ziyaret etti. Oradaki Yahudiler aracılığı ile dinini değiştirdi ve Musev oldu. Beni Kurayza'dan iki Yahudi limi alarak Yemen'e getirdi. Böylece orada Yahudiliği yaymaya başladılar. Daha sonra oğlu Znuvas tahta geti. Necrn, Hıristiyanların en kuvvetli merkezlerinden biriydi. İsa as'ın gerek dini zerinde bulunduklarını söylerlerdi. Halk Yahudilik davetini reddetti. O da bundan dolayı birok kimseyi, ateş dolu hendeklere atarak yaktı ve biroğunu da katletti. Toplam 20.000 kişi öldrld.

Haber Habeşistan Kral'ı Necaşi'ye ulaştı. Necaşi, Rum Kayserinden deniz kuvvetleri göndermesini istedi. Kuvvet geldi. Uryat isimli bir komutanın emri altında 20.000 askeri Yemen'e gönderdi. Znuvas öldrlerek Yahudi hkimiyeti ortadan kaldırıldı. Yemen Habeşistan sınırlarına dhil edildi.

Gney Arabistan'da Necran önemli bir stratejik konuma sahipti. Aynı zamanda dini, ticar ve sanayi merkeziydi. Sn ipek, deri ve silah sanatları revataydı, ayrıca Yemen cbbesi de meşhurdu.

Bundan da anlaşılıyor ki Znuvas, sadece din endişelerle değil siyasi ve ekonomik nedenlerle Necrn'ı işgal etmişti.

Ashbul uhdd: Znuvas Ateş dolu hendekler iinde kadınları, erkekleri, ocukları, papaz ve rahipleri yaktılar. Toplam 20.000'den 40.000'e kadar insan telef oldu. Bu olay Milad Ekim 523'de vuku buldu. Nihayet 525'de Habeşistan Yemen'e saldırarak Znuvas'ın Himyer saltanatına son verdi.

Kurn-ı Kerm bu olaya şöyle işaret etmektedir:

4

Hendek sahipleri gebersin!.. 85/Buruc:4

 

Habeşistan Hıristiyanları Necran'ı ele geirdikten sonra buraya Kbe şeklinde bir mabet inşa etmiş ve Mekke'deki Kbe yerine bunu din merkez yapmak istediler. Buranın papazları başlarına sarık sararlardı. Ayrıca bu mabedi Haram iln ettiler. Roma buraya mali yardımda bulundu. Sonraları bu mabedin papazları Rasulullah ile mnazara yapmak iin Mekke'ye gelmişlerdir.

Yemen'de Necran Yahudilerinin hkmdarı Znuvas'ın Hıristiyanlara ok zulmettiğini, bunun intikamı iin Habeşistan Hıristiyan devletinin Yemen'e saldırdığını ve Himyer hkmdarlığına son verdiğini aıklamıştık. M. 525'te btn bölge Habeşistan'ın eline gemişti. Bu hareket, Bizans Konstantinopolis hkmeti ve Habeşistan'ın işbirliğiyle gerekleşmişti. Çnk Habeşistan hkmeti deniz kuvvetlerine sahip değildi. Bu nedenle Bizans İmparatorluğu kendi donanması aracılığıyla Habeşistan'ın 70.000 askerini Yemen sahillerine ıkarmıştı. Bunun sadece din iin yapılan bir savaş değil, iktisad ve siyas hesapları da var. Hıristiyan mazlumların intikamının alınması, bir bahaneden ibaretti. Bizans İmparatoru'nun, Mısır ve Şam zerinde hkimiyet sağladıktan sonra, doğu Afrika, Hint kıtası ve Endonezya gibi lkelere yönelmesinin nedeni, Bizans ile bu lkeler arasındaki ticarette asırlardır rol alan Arablar aradan ıkarılarak ticaret yoluna hkim olunmak istenmiştir.

Hafız İbn Kesir, bu ordunun iki komutanı bulunduğunu ve bunlardan birinin Ariat, diğerinin ise Ebrehe olduğunu yazmaktadır.

Muhammed b. İshak ise bu ordunun komutanının Ariat olduğunu, Ebrehe'nin de ordu iinde bulunduğunu belirtmektedir. Ancak Ebrehe ile Ariat'ın ihtilafa dştğn ve aralarında kavga ıktığını, bu kavgada Ebrehe'nin Ariat'ı öldrdkten sonra Yemen'e hkim olduğunu belirtir. Ebrehe daha sonra, kendisini Yemen'e vali tayin etmesi iin Habeşistan kralını ikna etti.

Ebrehe, Yunan tacirinin kölesiydi. Zeksı ile Yemen'e hkim oldu. Habeşistan kralı onun zerine ordu gönderir ancak gönderdiği orduya yenilir ya da Ebrehe'ye katılır. Sonunda, Habeşistan kralının ölm zerine onun yerine geen yeni kral, Ebrehe'yi Yemen'e naip olarak atar. Sryan tarihiler ise Abraham olarak belirtmişlerdir.

Bu şahıs yavaş yavaş Yemen'de mstakil bir kral olur. Ama formalite gereği Habeşistan kralını otorite olarak tanımaya devam eder.

Ebrehe Yemen'in başkenti Sana'da byk bir kilise inşa ettirir.

Muhammed ibn İshk: Bu kilisenin yapımından sonra Habeşistan kralı, Arapların hac iin Kbeye gitmeleri yerine bu kiliseye gitmeden rahat etmeyeceğini söylemiştir.

İbn Kesir, Ebrehe'nin Yemen'de bu niyetini ve planını aıka ilan ettiğini yazmaktadır. Bize göre bu hareketin amacı, Arapları kışkırtarak tahrik etmek ve bunu bahane ederek Kbeyi yıkmaktı.

Muhammed ibn İshk, Ebrehe'nin niyetini aıka ilan etmesine kızan Arapların bir ara o kiliseye giderek orayı kirlettiklerini rivayet eder.

İbn Kesr: Kureyş'ten bazı genlerin giderek bu kiliseyi ateşe verdiklerini nakleder. Bu olaylardan birisinin meydana gelmiş olması garip değildir. Çnk Ebrehe, niyetini aıka ilan ederek onları kışkırtmıştı. Cahiliye döneminde bir Kureyşlinin ya da bir ka gencin kiliseyi kirletmesi veya ateşe vermesi mmkn olmakla birlikte, Mekke'ye hcum edebilmek iin bahane olsun diye Ebrehe'nin kendi adamları aracılığıyla bu olayları ıkarmış olabilir.

Sebep ne olursa olsun; Kbe'ye inananların kiliseye saygısızlık yaptığı haberi Ebrehe'ye ulaştı. O da Kbe'yi yıkmadan rahat etmeyeceğine yemin etti.

Daha sonra Ebrehe M.570 veya 571'de 60.000 asker ve 13 veya 9 fil ile Mekke'ye hareket etti. Yolda önce;

1.   Yemen'in reislerinden biri olan Znefer Araplardan bir ordu toplayarak Ebrehe'ye karşı koydu. Ancak yenilerek esir dşt.

2.   Daha sonra Hısm bölgesindeki Arap reislerinden Nufeyl b. Habib Hasem, kabilesi ile birlikte Ebrehe'ye karşı koymaya alıştı ama o da yenilerek esir dşt. Canını kurtarmak iin de Ebrehe'nin ordusuna rehber olarak hizmet etmeyi kabul etti.

3.   Taif'e ulaştıklarında, Ben Sakif bu byk gce karşı koyamayacaklarını anlayınca, hem tehlikeyi atlatmak iin, hem de tanrıları Lt'ın mabedini yıkılmaktan kurtarmak iin reisleri Mesut aracılığıyla Ebrehe ile görştler. Ben Sakif de, Lat'ı kurtarmak uğruna Beytullah'ı yıkmak isteyenlerle işbirliği yaptıkları iin yıllarca kötlenmişlerdir.

Muhammed b. İshak, Ebrehe, ordusunun bir kısmını önc olarak gönderdi. Onlar da hayvanları yakalayıp getirdiler. Bu hayvanlardan 200 deve kadarı Rasulullah'ın dedesi Abdulmuttalib'e aitti. Ebrehe, elisini Mekke'ye gönderdi. Kendisine karşı ıkmazlarsa mal ve canlarına dokunmayacaktı. İsterse, Mekkelilerin reisiyle görşecekti. O dönemde Mekke'nin en byk reisi Abdulmuttalib idi. Eli onunla görşerek Ebrehe'nin mesajını iletti. Abdulmuttalib: Bizim Ebrehe ile savaşacak gcmz yok. Bu ev Allah'ın evidir, dilerse O'nu korur. dedi. Eli: Benimle beraber Ebrehe'ye gelin, dedi. Abdulmuttalib Ebrehe'ye gitti. Abdulmuttalib o kadar asil bir insandı ki Ebrehe O'nu görnce ok etkilendi. Tahtından inerek onun yanına oturdu. Abdulmuttalib'e kendisinden ne istediğini sordu. Abdulmuttalib: Adamlarının sana getirdiği develerimi geri isterim, dedi. Ebrehe bunu duyunca: Seni görnce ok etkilenmiştim. Ama bu söz duyunca gözmden dştn. Biz, atalarınızın din merkezi olan bu evi yıkmak iin geldik, sen ise bunu hi dşnmyorsun da develerini geri istiyorsun, dedi. Abdulmuttalib: Ben develerin sahibiyim. Onları istiyorum. Bu eve gelince, O'nun bir Rabb'i var. O, bu evi koruyacaktır, dedi. Ebrehe: O, elimden Kbe'yi kurtaramayacaktır, dedi. Abdulmuttalib: O seninle O'nun arasındaki mesele, cevabını verdi. Bunu söyledikten sonra Ebrehe'nin yanından kalktı. Ebrehe de ona develerini geri verdi.

İbn Abbas, deve talebini zikretmemiştir.

Abd b. Humayd, İbn'l Mnzr, İbn Merduye, Hakim, Ebu Nuaym ve Beyhak, İbn Abbas'ın şöyle söylediğini rivayet etmişlerdir: Ebrehe; Arafat ile Taif dağı arasında ve Harem sınırı yakınındaki es-Safaya geldi. Abdulmuttalib oraya gitti. Ebrehe'ye: Buraya gelmenize gerek yoktu. İstediğiniz bir şey varsa, bize haber gönderseydiniz size getirirdik, dedi. Ebrehe: Bu Ev'in emin ev olduğunu duydum. O'nun eminliğini yok etmek iin geldim, dedi. Abdlmuttalib: Bu, Allah'ın evidir. Bugne kadar hi kimse ona musallat olmamıştır, dedi. Ebrehe: Ben O'nu yıkmadan geri dönmeyeceğim, dedi. Abdulmuttalib: Bizden ne isterseniz veririz, yeter ki geri dönn, dedi. Ebrehe ona aldırmadan ve orada bırakarak 60.000 kişilik byk ordusuyla birlikte Kbe'ye doğru hareket etti.

Muhammed b. İshak, Abdulmuttalib'in, Ebrehe'nin kararghından geri döndğnde Kureyşlileri toplayarak ocuklarını alıp dağlara ekilerek katliamdan kurtulmalarını söyledi. Daha sonra Kureyş'in ileri gelen reisleri Kbe'nin kapılarının zincirlerini tutarak Allah'a dua ettiler. O zamanlar Kbe'de 360 put vardı. Ama böyle nazik bir zamanda Kureyşliler bu putları unuttular. Yalnızca Allah'a yalvarmaya başladılar.

Bu dualardan sonra dağa ıktılar. Ertesi gn Ebrehe Mekke'ye girmek zere hareket etti. Ama onun en öndeki özel fili olan Mahmd birdenbire ökt. Gitmedi. Kamıladılar. Yaralandı. Ama buna rağmen onu hareket ettiremediler. Gneye, kuzeye veya doğuya yönlendirildiğinde fil hemen koşuyor. Mekke'ye döndrldğnde gitmiyordu. Bu sırada kuşlar gaga ve penelerinde kck taşlarla sr halinde geldiler ve Ebrehe'nin askerleri zerine yağmur gibi taş yağdırdılar. Bu taşlar kime vurduysa cismi hemen rmeye başlıyordu.

Muhammed b. İshak ve İkrime: Ordudaki felaketin iek hastalığı olduğunu ve Arap lkelerinde bu hastalık ile ilk kez o gn karşılaşıldığını rivayet ederler.

İbn Abbas: Taş kime dokunsa onda kaşınma başlıyor ve kaşıntıdan sonra cildi patlayarak eti döklmeye başlıyordu.

İbn Abbas: Et ve kan su gibi akmaya başlıyor, kemikleri dışarı ıkıyordu. Ebrehe de aynı akıbete uğradı. Onun bedeni paralanarak dşt ve dşen her paranın yerinden irin ve kan akmaya başladı. Ebrehe'nin askerleri telaş iinde Yemen'e doğru kamaya başladılar. Herkes, rehber olarak onlara katılan, dşman kabileden Nufeyl b. Habib'i, geri dönş iin yol göstersin diye arıyordu.

Ata b. Yesar: Hepsi aynı anda helak olmalar. Bazıları, hepsi aynı yerde helak oldu, der. Bazıları kaarken yolda öld, derler. Ebrehe, Hasm isimli kabilenin bölgesinde öld. Allah Habeşlere sadece bu cezayı vermenin yanında Yemen'deki dört senelik iktidarlarını da sona vermiştir. Yemen'deki reisler İran şahından asker yardım ister. İran şahı altı gemi iinde bin asker göndermesiyle bu Habeşistan kökenli yönetime son vermiştir. Bu olay M.575'de vuku bulmuştur. Fil olayı, Mzdelife-Mina arasındaki Muassıb'ta cereyan etmiştir.

Bu olay, Arabistanı derinden etkilediği iin Araplar arasında meşhur oldu. Bu seneye Fl Senesi dendi. Fl Olayından önce veya Fl olayından sonra... gibi milat olarak da kullanılır oldu.

Rasulullah dnyaya Fl Senesinde dnyaya geldi. Hadisiler ve tarihiler, Fl Senesi olayının muharrem ayında, Rasulullah'ın ise Rebi'l evvel'de doğduğunda mttefiktirler.


Ata b. Ebi Rebah: Kuşlar akşam vakti geldi, geceyi geirdikten sonra sabah erkenden onlara taşları attı.

el-Kelb: Kuşların gagalarında kk akıl taşlarını andıran taşlar vardı. Her bir kuş grubunun önnde onlara önderlik eden bir kuş vardı. Bu kuşun gagası kırmızı, başı siyah, boynu uzundu. Daha sonra kuşlar geldikleri yerden geri döndler.

el-Avf: Ben bu kuşlar hakkında Ebu Said el-Hudr'ye sordum da o: Mekke'nin gvercinleri onlardandır, cevabını verdi. Fl ordusu altmış bin kişiydi. Onlardan emirleri mstesna, kimse geri dönmedi. Onunla birlikte de ok kk bir topluluk geri dönebilmişti. Onlar da gördklerini haber verip, bildirince helak oldular.

el-Vkıd: Ebrehe Raslullah dönemindeki Necaş'nin dedesidir. Ebrehe ile el-Eşrem aynı kişidir. Ona bu unvanın veriliş sebebi ise Eryat ile görş ayrılığına dşmesidir.

Muhammed İbn K'b el-Kuraz: İki fil getirmişlerdi. Mahmd adı verilen birincisi ökp kalmış, diğeri ise kızıp akıl yağdırmıştı.

Vehb İbn Mnebbih: Onların beraberinde pek ok fil vardı. Mahmd kralın filiydi. O, kımıldamamıştı. Diğer filler de ona tbi olacaklardı. İlerinden bir fil kızdı ve akıl fırlattı. Bunun zerine geriye kalan diğer filler de katılar.

Muktil İbn Sleyman: Kureyş'liler, onların bıraktıkları şeylerden pek ok mal elde ettiler. O gn Abdlmuttalib, bir ukuru dolduracak kadar altın elde etmişti.

Muhammed ibn İshk: Bize Abdullah İbn Ebu Bekr... Hz. Âişe ra. şöyle dediğini bildirdi; Ben, fil srclerinden iki kişinin, Mekke'de kör kötrm ve halktan yiyecek dilendiklerini gördm.

Vkıd: Âişe'den benzer bir rivayeti nakleder. Ebu Bekr kızı Esm'dan da şöyle dediği nakledilir: İsaf ve Naile isimli putların yanında iki kötrm oturmuş halktan yiyecek istiyorlardı. Mşrikler kurbanlarını bu putların olduğu yerde keserlerdi. Ben derim ki, fil srcsnn adı Ens idi.


Fil Olayının Zamanı:

Mukatil: Fil yılı Peygamberin doğumundan 40 sene önce idi.

el-Kelbi ile Ubeyd b. Umeyr: Fil olayı Peygamberin doğumundan 23 sene önce olmuştu.

el-Maverd Tefsirinde: Raslullh: Ben Fil olayının olduğu sene dnyada geldim, buyurmuştur. Ondan: Fil gn dediği de rivayet edilmiştir.

A'lmu'n-Nubvve adlı eserde: Raslullah rebu'l-evvel ayının 22. gn dnyaya geldi ve bu Filden elli yıl sonra idi. Rumların takviminde ise bu Hrmz b. Enuşirvn'ın hkmdarlığa geiş tarihinden itibaren 12. yılın 20 Şubatına denk geliyordu.

Ebu Cafer et-Taberi: Raslullh Ebu Şirvan'ın krallığının 42. yılında doğmuştur.

İbnu'l-Arabi: İbn Vehb, Malik'ten: Raslullh Fil yılı dnyaya gelmiştir.

İbn Abbsın: Neb as. Fl Senesinde doğdu, rivayetini tarihiler esas almaktadır. Örneğin:

1.     Mstedrek, Hkim, hadis no: 4180,

2.     Kenzul Umml, İbnu Askir, 35525,

3.     Tarhu İbni Man, 3/41, 4/25, 1/6, 1/85,

4.     Trihu Halfe ibn Hayyt, 1/2,

5.     Delilun Nbvve, Beyhak, 1/11

6.     El-Kmil ft Trh, İbnul Esr, 1/150 ...

(1) (2) (3) (4) (5)

105- FÎL SÛRESİ

Bismillhirrahmnirrahm.

1.        Rabbinin, fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi?

2.        Onların tuzaklarını boşa ıkarmadı mı?

3.        Üzerlerine sr sr kuşlar gönderdi.

4.        Üzerlerine balıktan pişirilmiş taşlar atıyor.

5.        Nihayet onları yenilmiş ekin yaprakları hline getirdi.

 

 

(1)

Rabbinin, fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi?

ibaresinin anlamı:

1.   Görmedin mi?

2.   Sana haber verilmedi mi?

3.   Duymadın mı?

4.   Bilmez misin?

İbn Abbas: Duymadın mı, diye aıklamıştır.

Bu ayetteki hitap kimedir:

1.   Raslullha,

2.   Kureyşe,

3.   Tm Arabistan halkına,

4.   Bu habere muttali olan herkesedir yani umumdir.

bu kelime hadisenin keyfiyetini vurgulamaktadır.

İsyankr mmetlerin zerine Allahın azabı; tufan, sel, yağış, deprem, ses, patlama, zelzele, kasırga, yıldırım, kıtlık gibi felaketlerle meydana gelmiştir. Bazı dinsizler, bu cezalandırma hadiselerini olağanmışasına izaha kalkışırlar. Mekke mşriklerinin bir kısmı olaya şahit ve genler de kendilerine anlatıldığı kadarıyla Fl olayını ok iyi biliyorlardı. Bu sre, olayın keyfiyetini Mekkelilere ikaz şeklinde hatırlatmaktadır.

Yce Allah bazı peygamberlerin doğumları, ocuklukları ve ana-babaları konusundaki birtakım hususları toplum zihnine önceden kazımaktadır. Âdem, İbrahim, Yusuf, Musa, İsa aleyhimusselm... gibi. Muhammed as.ın doğum senesini de Kureyşin beynine yerleştirmiştir. Yce Allah, Fl ordusunu Ebbil kuşlarıyla nasıl imha ettiyse, Muhammed as. ile Kureyşin putlarla doldurduğu Kbenin iini tertemiz ettiğini görmekteyiz. Karşı koyanların Fl ordusu gibi telef olduklarını da bilmekteyiz.

 

2

Onların tuzaklarını boşa ıkarmadı mı?

 

kılmadı mı, anlamındadır. Keyfiyet iin kullanılmıştır. Yce Allah, kuşların kendilerine has yaratılış özelliklerini fıtratlarına yerleştirmiştir. Ancak Ebbl kuşlarının Fl Ashbına yaptıkları, normal kuşların hareketlerine uygun değildir. Bundan dolayı özel olarak gönderilen kuşların keyfiyeti ibaresi ile ifade edilmektedir.

: Başka birisine gizlice zarar vermek arzusudur. Bu kelime Ebrehenin Kbeyi yıkmanın yanında gizli köt niyetinin de olduğunu ima etmektedir. Çnk Ebrehenin esas gayesi; Araplara din, sosyal ve ekonomik aılardan hkimiyet kurmaktı. Sanada yapılan Kilisenin yanması ve Fl sahiplerinin helak olması ile Yce Allah onların aık ve gizli hilelerini boşa ıkarmıştır.

arzu edilen hedefin saptırılması demektir. Onların dzenlerini boşa ıkarmadı mı? Çnk onların gizli hedefleri; Arapları öldrmek, esir almak, Beytullhı tahrip etmekti. Ama yce Allah hedeflerinin istikametini değiştirdi. Kurdukları tuzaklarını başlarına geirdi.

 

3

Üzerlerine sr sr kuşlar gönderdi.

 

: bölk bölk anlamına gelmektedir.

İkrime: Ebbl toplu ve bir arada demektir.

İbn Abbas ve Mcahid Bunların biri diğerinin ardından gelmesi ve birbirini takip etmesi anlamına gelir.

İbn Mesud, İbn Zeyd ve el-Ahfeş: Bunlar birbirlerinden farklı ve dağınıktı. Şuradan, buradan, her yönden geliyorlardı.

İbn Srn, İbn Abbas: Ebabil kuşlarının şekli; tıpkı, filin hortumu gibi hortumları, köpeğin patileri gibi peneleri vardı.

İbn Abbas: Bunlar, deniz tarafından bölk bölk gelen siyah kuşlardı.

Said b. Cbeyr: Bunlar semadan gelmiş sarı gagalı yeşil kuşlardı. Beyaz olduğu da söylenir. Muhtelif yerlerden gelmişler. Hadiseden ne önce ne de sonra onlar veya benzerleri hi görlmedi.

Muhammed b. Ka'b: Bunlar gaga ve penelerinde taş olan siyah deniz kuşlarıydı.

İkrime: Bu kuşlar, denizden ıkmış yeşil kuşlardı. Başları yaban hayvanlar gibiydi.

İbn Beşşr: Bunlar Karadeniz kuşlarıymış. Gagalarında ve penelerinde taşlar varmış.

İbn Abbs, Mchid ve At: Bunlar uzaklarda yaşayan Anka kuşuydu.

İbn Umeyr: Yce Allah Fl ordusunu helak etmek isteyince zerlerine kırlangı gibi denizden ıkan kuşlar gönderdi. Her kuş, renkli taş taşıyordu. İkisini ayağıyla, birini de gagasıyla taşıyordu.

Ubeyd İbn Umeyr: Bu kuşlar gelip onların başının zerinde saf tuttular. Sonra ses ıkararak gagalarında ve ayaklarında bulunan taşları attılar. Dşen her taş, bir kişinin başından girip altından ıkıyordu. Vcudunun neresine değerse öbr tarafından delip ıkıyordu. Allah şiddetli bir rzgr yollayınca taşlar daha sert ve şiddetli dşyordu.

İbn Mesd: Kuşlar, taşları atınca; yce Allah'ın gönderdiği bir rzgr, bu taşların hızını daha da arttırdı, O bakımdan bu taşlar birisinin zerine dşt m mutlaka o kişi helak olurdu.

 

4

Üzerlerine balıktan pişirilmiş taşlar atıyor.

Muktil: Her kuş, biri gagasında, ikisi ayaklarında olmak zere, taş atıyordu ki, kimi öldreceğine dair ismi zerinde yazılı bulunan bir adamı öldryordu. O taşlar, dştğ yeri delip, öte taraftan ıkıyordu. Eğer mesela, bir kimsenin başına dşmşse, onun makatından ıkıyordu.

İkrimeye göre İbn Abbas: Allah Tel, o taşları, Fl ordusu zerine salıverdi. O taşlar, onlardan herhangi biri zerine dştğnde, o gnden önce hi görlmemiş şekilde orada bir kabarcık meydana geliyor ve iek hastalığına benzer bir hastalık meydana oluşuyordu. Her bir taş nohut tanesi gibi ve mercimekten bykt.

İbn Abbas: Taş onlardan birisinin zerine dştğnde derisi kabarıyordu. İşte bu ilk iek hastalığıdır.

İbn İshk: Yakb İbn Utbe'nin anlattığına göre; gerekten de o gn Arap topraklarında iek ve kızamık hastalığı görlmşt.

İbn Mesud: Kuşlar, taşları atınca; yce Allah'ın gönderdiği bir rzgr, bu taşların hızını daha da arttırdı, O bakımdan bu taşlar birisinin zerine dşt m mutlaka o kişi helak olurdu.

Normal şartlarda; mercimek tanesi kadar olan bu taşların ağırlığı hafife olur. İnsanlara zarar fazla veremez. Hele hele insanın başından girip makatından ıkması mmkn değildir. Olayın olağanst yönne bakıldığında hibir sorun kalmamaktadır. Yce Allahın iek hastalığı ve eşitli alerjik hastalıklarını Ebbl kuşlarıyla Ebrehe ordusuna tebelleş edebileceği ihtimalini de göz ardı etmemek lazımdır.

siccl:

Eb Ubeyde: Siccl kuvvetli manasınadır.

İbn Abbas: Bir kısmı taş bir kısmı amur manasındır. Farsa senk yani taş ve kil olduğunu söylemiştir. Siccl kelimelerinin Arapa söyleniş şeklidir.

 

5

Nihayet onları yenilmiş ekin yaprakları hline getirdi.

 

Asfin me'kl: Hasat sonrasında tarlada geriye kalan ekin artıklarını rzgr öte-beriye savurur. Hayvanlar bunları yer ve pisler. Ekin artıkları ve pislikler hayvanların ayakları altında iğnenerek birbirine karışır. İşte bu karışığa asfin mekl denir.


ifadesinin izahı:

Eb Mslim: saman, rzgrın toz halinde savurduğu ve taneden ayırdığı şeydir.

Ferr: başak oluşmazdan önce, ekinin, sapını saran yapraklardır.


ifadesinin izahı:

yenilmiş şey demektir. Mana olarak; hayvanların yiyip, sonra da yediklerini dışkı olarak atıp, bu dışkının kuruyup dağılan saman şeklidir. Yani tezeğin ufalanmış samanımsı hali. Veya ekinin yapraklarına kurt dşp delik deşik halidir.

İbn İshak: Allah, Habeşlileri Mekke'den geri evirip alıkoyunca; diğer Arapların göznde Kureyşliler daha da saygınlaştılar. Bunlar yani Allahın ehlidir. Allah bunların yerine savaştı. Sıkıntılarını giderdi, dediler. Bundan dolayı, Fl olayı Allahın Mekkelilere verdiği bir nimettir.

 

Şadi KUL

Emekli Din Kltr ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni

www.diniyol.com

 

Not: Bu yazımız, aşağıdaki tefsir tercmelerinden derlenerek hazırlanmıştır.

01. Fahruddn Rzi, Meftihu'I Gayb,

02. Muhammed Kurtub, el-Cmi'u li Ahkmi'l-Kur'n,

03. İbn Kesr, Tefsru'l-Kurani'l-Azm,

04. Mevdud, Tefhm'ul Kur'n,

05. Sleyman Ateş, Kurn-ı Kerm Tefsiri,

06. Elmalı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'n Dili,

07, Vehbe Zuhayli, Tefsr'l-Mnr,

08. Muhammed Ali es-Sbun, Safvet't-Tefsr,

09. Komisyon, Kur'an Yolu Trke Mel ve Tefsir,

10. Ebu'l Leys Semerkand, Tefsru'l Kur'n,

11. Seyid Kutub, F zillil Kurn,

12. Hseyin b. Mes'd el-Bagav, Melimu't Tenzl,

13. İbn Cerr et-Taber, Cmi'u'l Beyn an Tefsri'l-Kur'n