TEFSİRLERDE KISA SÛRELER

103 - Asr Sresi

 

Asr Sresi ayet olup, Mekk'dir.

Mcahid, Katade, Mukatil bu surenin Meden olduğunu, ancak mfessirlerin oğu bu sureyi Mekk kabul etmişlerdir.

         : ѡ

Neb as.ın arkadaşlarından iki kişi karşılaştıklarında biri diğerine Vel asriyi okumadıka birbirinin yanından ayrılmazlardı. Sonra da ikisinden biri diğerine selm verirdi. Heysem, Mecmeuz Zevid: 10/310, Elbn, Silsilests Sahha: 2648

Nzul Sebebi

Ebu'l Leys Semerkandi: Ebu Bekir ra. Mslman olunca Mekke kfirleri: Zarara girdin ey Ebu Bekir! Çnk atalarının dinini terk ediyorsun, dediler. Bunu Ebu Bekir şöyle cevapladı: Ziyankrlık hakkı kabul etmede değildir. Asıl hsrnda olan sizsiniz, Hi görmeyen, işitmeyen, ihtiyalarınızı görmeyen, dnyev musibetleri gidermeyen, uhrev azabı önleyemeyen putlara tapıyorsunuz. Bunun zerine bu sre nazil oldu.


103-

1 2 3

Bismillhirrahmnirrahm.

1. Andolsun zamana!..

2. İnsan gerekten ziyan iindedir.

3. Ancak, iman edip de slih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka.


1

1. Andolsun Asra!..

Asr: Zaman, öğlenden sonra, ikindi namazı, asrısaadet, yzyıl, insanın ömr... gibi anlamlar verilmiştir.

Taber: Mutlak zaman demektir. Yce Allah burada zamana yemin etmektedir. Bu ifadenin iine gndz de gece de girmektedir.

Abdullah b. Abbas: Gndzn bir bölm,

Eb Mslim: Gndzn iki ucundan biri kastedilmiştir.

Hasen ve Katade: öğleden sonra demektir. Yani gneşin zevali ile batışı arasındaki zamandır. Yine Katade'den, bu gndzn vakitlerinden son vakittir, dediği rivayet edilmiştir.

Muktil: ikindi namazına yemindir. Vust namazı da odur. Çnk o namaz, namazların en faziletlisidir.

Bir diğer görşe gre: den maksat asrısaadettir. Bu asırda risalet yenilenmiştir. Bu asrın faziletinden dolayı yemin edilmiştir.

Yce Allah: diye herhangi bir asra yemin etmiştir, denilmiştir. Çnk her bir asırda hallerin evirilip evirtilmesine ve değişip durmasında yaratıcının varlığına delalet etmesine dikkat eken bir özellik vardır.

Her halkarda ile Allah: İnsanın her an ömrnn kısaldığına dikkat ekmiş olabilir.

Seleften birinin şöyle dediği rivayet edilmiştir: Ben, Asr Sresi'nin manasını, bir buz satıcısından öğrendim. Çnk o buz satarken şöyle bağırıyordu: Ana sermayesi eriyip yok olana merhamet ediniz!.. Ana sermayesi eriyip yok olana merhamet ediniz!.. diyordu. Ben de kendi kendime: İnsan gerekten hsrn iindedir. Asr:2 ifadesinin manası, işte budur, dedim. Çnk artık insanın zerinden ikindi de geiyor, böylece ömr bitiyor, ama insan henz bir şeyler kazanmış değil... O halde insan hsrndadır.

Hasan el-Basr: Yce Allah, pazar zamanının sona ermesi, ticaretin ve kazancın sona erdiğine dikkat ekmek iin işte bu vakte yemin etmiştir. Pazar sonrası bir şey kazanmadan eve girersen, oluk ocuğun etrafını sarar, herkes kendi payına dşeni senden isterse -sen de bunları veremezsen-, o anda mahcup olur, ziyan iinde olanlardan olmuş olursun.

Zaman kelimesi; gemiş, gelecek ve şu ifade eder. Bir baraja akan nehir suyu gibidir.

1.    Gemiş zamanımız; nehirden baraja dolan ve srekli oğalan sudur. Gelen zamanımız srekli gemişe eklenmektedir.

2.    Şu nki zamanımız; srekli ve sratli akan nehir suyu gibi akışkandır. Akışkan olan hayatımızın bu kısmı ancak değerlendirilebilir.

3.    Gelecek zamanımız ise; srekli azalan, karanlık ve miktarı belli olmayan hayatımızın geriye kalanıdır. Bu da gneş karşısında eriyen buz misali azalmaktadır.

 

Aslında bir saniyelik zaman uzun bir sredir. Bu bir saniyelik srede ışık 186.000 mil kat eder. Kinatta bilmediğimiz öyle unsurlar vardır ki bundan da hızlı yol alabilirler. Bu zaman zarfında, pek ok oluşumlar meydana gelir. Sonra da dağılır. Veya başka şeylere dönşmleri biteviye devam eder. Bir saniyelik zaman diliminde meydana gelen olayları azımsamamak lazımdır. Biz ise; koca bir ömr buz gibi eritip yok ediyoruz.

İki nimet vardır ki, insanlardan oğu bu nimetleri kullanmakta aldanmıştır: Sıhhat ve boş vakit.


Allahın nimetlerinden olan sıhhat ve boş zaman konusundan insanların oğu aldanmıştır.

6049

2304

4170 .

2707

2340-3207

211 -295

684

34357

835

7845

4543-10249-10250

Hayatımızdaki asıl sermayelerimizden biri ok hızlı geen zamandır. Bu sreyle bize dnya-ahiret muhasebesi iin bir fırsat sunulmuştur.

2

2. İnsan gerekten husrn iindedir.

Âyette geen: dan maksat, btn insanlıktır.

: Tehlike ve zarara uğramadır.

Hsrn: Kelime olarak krın zıttı olan zarardır, ifls iin de kullanılır. Kur'n-ı Kermde: Hsrn kelimesi, felh yani kurtuluş kelimesinin zıttı olarak kullanmıştır.

el-Ahfeş: Helak oluştur.

el-Ferra: Ukubet ve cezadır.

İbn Zeyd: Kötlk-eksiliştir.

İbn Abbas: Bu ayette geen dan maksat; Veld İbn Muğre, Âs ibn Vil ve Esved ibn Abdilmuttallb, el-Esved b. Abdi Yeğus gibi mşrikleridir.

Muktil: Bu ayet Ebu Leheb hakkında nazil olmuştur.

Rivayet olunduğuna göre: Mekkeli mşrikler: Muhammed, hsran iindedir, diyorlardı. İşte bunun zerine durumun, onların zanlarının aksine olduğu bildirilmiştir.

Husrn kelimesine şu misal verilmiştir: Eğer sen birine zulmetmişsen; onun senden alacağını bilirsin. O zaman ayaklar altında kalan bir hsirsin demektir.

İnsan gerekten husrn iindedir, cmlesi; kelimesindeki harfindeki yeminin cevabıdır.

3

Ancak iman edenlerle slih amellerde bulunanlar, birde birbirine hakkı tavsiye, sabrı tavsiye edenler böyle değildirler... Asr: 3

ed-Dahhk, İbn Abbas'tan: yani tevhidi tavsiye edenler.

Katade: Kur'n demektir.

es-Sddi: Burada olan Allah'tır.

Kur'an-ı Kerim'de hi bir yerde imansız amel zikredilmemiştir. Aynı zamanda hibir yerde, iyi bile olsa imansız bir amele mkfat midi verilmemiştir.

Bu ayette, byk bir tehdd vardır. Çnk:

1.   İman,

2.   Salih amel,

3.   Hakkı ve sabrı tavsiye,

4.   Sabrı ve Hakkı tavsiye işini yerine getirenler hari, btn insanlığın hsranda olduğunu bildirmiştir.

Slih Amel tabiri, ibdet ve ahlka ilişkin btn gzel işleri kapsar. Allah'a ibdet salih amel olduğu gibi, muhtalara iyilik, yardım, Allah yolunda cihd, zulme ve zalimlere karşı mcdele etmek, hak, adalet, doğruluk, emnet, iyilik ve takva zerinde yardımlaşmak; hell kazanmak; ailesine, akrabasına ve toplumuna karşı görevlerini yerine getirmek; insanlara karşı gzel davranmak, hep slih amel kapsamındadır.

Rz: İmanla salih ameli birlikte bulundurmayan kimseler, hem dnya, hem de ahirette hsrn iindedirler. Ayette geen Hakkı tavsiyenin getirdiği sorumluluk ok ağırdır.

Çnk Hakk tavsiye edildiğinde toplumda sorunlu ve Hakksız olan kişiler derhal karşı ıkarlar. Hakksız makam, mevki, menfaat ıkarlarını korumak iin saldırıya geerler. Hakkı tavsiye eden ve savunan kişi iftira, hakaret, tehdit, zulm...lerle karşı karşıya kalır.

Katade ve Hasan Basr: Hak kelimesi, Allahın Kitabıdır.

Hakk kelimesi batılın zıddıdır. Doğruya, adalete uygun ve gerek sözdr. Toplumda her fert sadece kendisi hakkı, doğruluğu ve adaleti yerine getirmekle kalmamalı, aynı zamanda bunu başkalarına da tavsiye etmelidir.

Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır.

Şadi KUL

Emekli Din Kltr ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni

www.diniyol.com

 

Not: Bu yazımız, aşağıdaki tefsir tercmelerinden derlenerek hazırlanmıştır.

01. Fahruddn Rzi, Meftihu'I Gayb,

02. Muhammed Kurtub, el-Cmi'u li Ahkmi'l-Kur'n,

03. İbn Kesr, Tefsru'l-Kurani'l-Azm,

04. Mevdud, Tefhm'ul Kur'n,

05. Sleyman Ateş, Kurn-ı Kerm Tefsiri,

06. Elmalı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'n Dili,

07, Vehbe Zuhayli, Tefsr'l-Mnr,

08. Muhammed Ali es-Sbun, Safvet't-Tefsr,

09. Komisyon, Kur'an Yolu Trke Mel ve Tefsir,

10. Ebu'l Leys Semerkand, Tefsru'l Kur'n,

11. Seyid Kutub, F zillil Kurn,

12. Hseyin b. Mes'd el-Bagav, Melimu't Tenzl,

13. İbn Cerr et-Taber, Cmi'u'l Beyn an Tefsri'l-Kur'n,

.