TEFSİRLERDE KISA SÛRELER

095- TÎN SÛRESİ

Bu sre sekiz ayet olup, Mekk'dir.

1 2 3 4 5 6 7 8

Bismillhirrahmnirrahm.

1.       Tne ve zeytna andolsun.

2.       Sin dağına andolsun,

3.       Bu gvenli şehre Mekkeye andolsun ki,

4.       Biz, gerekten insanı en gzel bir biimde yarattık.

5.       Sonra onu, aşağıların aşağısına indirdik.

6.       Ancak, iman edip salih ameller işleyenler başka. Onlar iin devamlı bir mkfat vardır.

7.       Ey insan! Böyle iken, hangi şey sana hesap ve cezayı yalanlatıyor?

8.       Allah, hkmedenlerin en iyi hkmedeni değil midir?


1 2 3

1. Andolsun incire, zeytine, Sna dağına

2. Ve şu Emn şehre.

       İncir: Çok faydalı bir meyvedir. Bu meyve taze ve kuru olarak yenilmektedir. İerisindeki faydalı maddelerle insanlara madd ve ruh faydalar sağlamaktadır. Besleyiciliğinin yanında eşitli rahatsızlıklara iyi geldiği gibi vcudu bir takım olumsuzluklara karşı da korumaktadır.

       Zeytin: İncir gibi faydalı bir meyvedir. Hem meyvesi hem de iinde bulundurduğu yağı insanların hayatında geniş yer kaplamaktadır. Gıda ve şifa kaynağı bakımından kadir/kıymeti byk olan bu meyveler zerine yce Allah yemin etmektedir.

       Tru Snne yemin olsun!.. ifadesindeki: Tr; dağ, Snn ise; gzel, mbarek, ağalı ve meyveli anlamına gelmektedir.

       el Beledul Emn ifadesi Mekkedir.

İkrime'nin rivayetine göre İbni Abbs; dağ, ise; Habeşe gzel manasınadır. Mchd: mbarek manasınadır. Kelb, ağalı dağ manasını vermiştir. Muktil: Nabata meyveli ağaların bulunduğu dağlara denir. Vhid: doğrusu Tr dağının bulunduğu yerin adı olmasıdır.


Bu ayette, ilk bakışta nesneler zerine yemin edildiğini görmekteyiz. Bu yeminler zikredilen nesnelerin Allah indinde kadir/kıymetli olduğu anlaşılmaktadır.

Srenin birinci ayetinki ve dan maksadın ne olduğu konusunda mfessirler ihtilaf etmişlerdir.

1. Görş: ve ifadeleri normal kelime anlamlarında kullanılmıştır. Buna göre anlam; bildiğimiz incir ve zeytin zerine yemin edilmiştir.

Mfessirlerden; İbn Abbs, el-Hasen, Mcahid, İkrime, İbrahm en-Neh, At b. Eb Rebh, Cbir b. Zeyd, Muktil ve el-Kelb ve dan kast edilen yediğimiz incir ve zeytindir, demişlerdir.

2. Görş: ve ifadeleri mecaz yoluyla tarih kutsal yerleri işaret etmektedir. Bundan maksat da:

       la İsa as.ın vahye muhatap olduğu yerdir, derler.

       le de Şam ve Kfe gibi yerlerdir, demişlerse de ikna edici bir temele oturtamamışlardır. Biraz muallktadır.

Mecaz yoluyla işaret edilen yerler şöyle sıralanabilir:

1.    et tn ile inciri meşhur bir yer ve orada vahye muhatap olmuş bir resl kast edilmiştir. Yer neresi, mşahhas olarak resln kim olduğunu işaret eden gl bir iddia ileri srlemediği iin hep genel ifadeler kullanılmıştır.

2.    zeytn ile Îs as.ın vahye muhatap olduğu Kuds şehridir.

3.    turu snn ile Ms as.ın vahye muhatap olduğu Tru Sina dağıdır.

4.    el belediil emn ile Muhammed as.ın vahye muhatap olduğu Mekke şehridir.

 

3. Görş: ve ifadeleri kinaye yoluyla da izah edilebilir. Çnk sre sınırsız bir iradeye sahip yce Allah tarafından inzal buyrulmuştur. İhtimalleri bir araya toplayarak şöyle diyebiliriz: Birinci görşe hkim olan ve ifadelerinin lgat anlamlarıyla izahı ile birlikte ikinci görşe temel olan mecz yorumlar da kast edilmiş olabilir. En iyisini Allah bilir.


 

Als de pek okları gibi; bunlar, mbarek şerefli yerlere yemindir, görş tercih etmiştir.

Bu mbarek yerlerin her biri dağ, mescit ve belde isimleri olabilir.

1. Dağ isimleri:

İbn Cerir et Taber, Katade'den: Tn; Dimeşk yani Şamın bulunduğu dağ; Zeytn; Beytul Makds yani Mescidi Aksa'nın bulunduğu dağdır. İkrime; bunlar iki dağdır, der.

el-Ferr: Tn; Hulvn ile Hemezn arasındaki dağlardır. Zeytn; ise Şam dağlarıdır.

Sad b. Mansr ve İbni Eb Htim, Ebu Habb Hris b. Muhammed'den: Tn, Tru Tn; Zeytn, Tru Zeyt dağlardır. Tru Tn incirle, Tru Zeyt zeytinle meşhur oldukları iin böyle isimlendirilmişlerdir.

2. Mescit isimleri:

İbn Abbas: Tn Nuh Mescidi, Zeytn Beytul Makds Mescidi'dir.

ed-Dahhk: Tn; Mescdul Harm, Zeytn; Mescidul Aks, demiştir,

İbn Zeyd: Tn; Dimaşk mescidi, Zeytn; Beytu'l-Makdis'in mescididir.

Muhammed b. K'b: Tn Dimeşk Mescidi (Ashbul Kehfin Mescidi), Zeytn Mescdul Îliy (Mescidul Aksnın eski adı)dır.

3. Belde isimleri:

Şehr b. Havşeb: Tn; Kfe, Zeytn; Şam, demiştir.

Bazıları da: Tn; Muhtemelen Budanın bir peygamber olması halinde ilk aydınlandığı aşısız incir ağacının altını işaret etmektedir, derler.

3

3. Şu Emn Beldeye de yemin osun ki;

el Beledul Emn ifadesi Mekkedir. Çnk şu ayetler Mekkenin Emn bir belde olduğunu işaret etmektedir.

Ve onları (Mekke halkını) korkudan emin kılandır. 106/Kureyş:4

İbrahim demişti ki: Rabbim!.. Bu beldeyi gvenli kıl. 14/İbrahim:35

Bizim, saygın ve emniyetli bir yer kıldığımızı görmediler mi 29/Ankebt:67

4

4. Biz gerekten insanı en gzel bir biimde yarattık.

İnsan: Malum olan insandır.

Takvm: Biimlendirmek, kıymetlendirmek, bir şeyin tam kıvamına gelmesidir..

En gzel biim: Din, fıtr, ahlak, hiss, akl, fizik, biyolojik, hayatının en verimli ve kuvvetli zamanı... bakımından en gzeli, demektir.

Ebu Hayyn: Nehi, Mchid ve Katde: Şekil ve duygularının gzelliğidir, demişler.

Ebubekir b. Tahir: Akıl, idrak ve iyiyi kötden ayırt etme gc ile sslenmesidir.

İkrime: Genliği ve kuvvetidir, demiştir.

Eb Bekr b. Thir: O akıl ile ssl, ilhi emri yerine getiren, ayırt etme gc ile doğru yola iletilmiş olan ve boyu yukarı doğru uzayan, yediği her şeyi eliyle uzanıp alan bir varlık olarak yaratılmıştır.

İbnu'l-Arab: Yce Allah'ın insandan daha gzel bir yaratığı yoktur. Yce Allah, onu canlı, bilgi sahibi, kudret sahibi, irade sahibi, konuşan, işiten, gören, işini ekip eviren ve hikmetli bir şekilde davranan bir varlık olarak yaratmıştır.

5

9. Sonra onu, aşağıların aşağısına evirdik.

 

esfeles sfiln: Din, fıtr, ahlak, hiss, akl, fizik, biyolojik, hayatının en dşk ve zell durumu bakımından... en aşağısı veya bir kısmı demektir.

Bir insan gzellikleri terk ederse, kötlklerin iine dalar.

       Tevhidi terk ederse, şirke girer.

       Gzel Ahlakı terk ederse, ahlaksız olur.

       Adaleti terk ederse, zalim olur...

 

Ali ra.: Cehennemin kapılarının bazısı, diğerlerinden daha alttadır. İşe önce en dipteki kapıdan başlanır ve orası doldurulur. İşte esfel-i sfiln budur.

Mchid ve Hasan el-Basr: Sonra da onu cehenneme göndeririz, manasınadır.

Ebu'l-Aliye, İbni Eb Necih, Mchid: Sonra onu aşağıların aşağısına yani cehennem ateşine döndrdk, derler.


Bir insan doğumundan ölmne kadar pek ok devrelerde geer. Doğumu, genliği, kmilliği ve ihtiyarlığı ayrı ayrı özelliklere sahiptir. İnsan hayatının;

       Başlangıcı; yani en gzel biimi ifade eder.

       Son zamanlarını da yani hayatının en aciz ve aşağı bölmn ifade etmektedir.

İbn Kuteybe: Sfiln; gszler, kötrmler ve aresizlerdir.

el-Kelb, ed-Dahhk Sonra onu aşağıların aşağısına, yani erzel-i ömre döndrdk. Bu da genlikten sonra ihtiyarlık, gten sonra zayıflık halidir.


 

Allah sizi yarattı, sonra sizi vefat ettirecek. İinizden bazıları, ömrn en basit ve dşk noktasına geri evirilir ki, bir ilimden sonra hibir şey bilmez olsun. Allah Alm'dir, Kadr'dir. 16/Nahl:70


 

... ...

Ey insanlar!.. ...Sonra sizi bir ocuk olarak ıkarıyoruz. Daha sonra da tam kuvvetinize ulaşmanızı sağlıyoruz. Bununla birlikte iinizden bir kısmı öldrlyor, yine iinizden bir kısmı ilimden sonra bir şey bilmesin diye ömrn en basit ve dşk noktasına geri gönderiliyor... 22/Hac:5


6

6. Ancak iman edip de salih amellerde bulunanlar mstesna... Çnk onlar iin kesilmez mkfat vardır.

İnsanlar, hayatının son zamanlarında yani en aciz ve zayıf kısmında eşit eşit glklerle karşı karşıya kalır. Ancak mminler slih amellerine devam ettiklerinde; onlar iin kesilmez mkfatlar vardır.

İbn Abbas: Bunların yaptıkları iyilikleri yazılır, kötlkleri silinir.

 

7

7. O halde artık seni dini yalanlamaya sevkeden şey ne olabilir ki?

 

sen zamiri ile kime hitab edilmektedir?

       İnsan,

       Muhammed as.dır.

 

Ferr: Muhammed as.dır.

Ayetteki taaccbn sebebi: İnsan ciz bakıma muhta olarak doğar. Bebekliği ve ocukluğu himayeye muhta olarak geer. Genliği ve olgunluğunda koşuşturur. İhtiyarlayınca da gten dşer. İnsan hayatının böyle olduğunu biliyorsun. Rasl ve nebiler din gnn haber vermişler. Durum böyleyken yce Allah taaccple soruyor:

O halde, artık ahireti yalanlamaya seni sevkeden şey nedir?

( ) ( )

887 : [

13/120 :

Ebu Hureyre (Rasulullah buyurdu:) Sizden kim yi sonuna okuyup da i bitirince Evet, ben buna şahadet edenlerdenim, desin.

8

8. Allah, hkmedenlerin en iyi hkmedeni değil midir?

İnsanın doğumu, genliği, kmilliği ve ihtiyarlığında hem gzellikler hem de zorluklar vardı. Gzellikler hayatın tadını yansıtmaktadır. Bu gzel hayatın iinde zaman zaman engeller, zorluklar, yokluklar, yoksulluklar, sakatlıklar... kendisini gösterir. Buna ilave olarak ihtiyarlık acizlikleri eklenince; hayat ekilmez hale gelir. Sınırlı olan insan hayatının tadı tuzu kaar.

Akıllı insan; dnya hayatının oyun ve eğlence gibi sınırlı, ondaki nimetlerin de geici olduğunu anlar. Eğer imanlı ise; sonsuz ve tasasız olan Âhiret Yurdunun daha hayırlı olduğunu göz önne getirerek slih amellere yönelir.

Yce Allah dnya hayatını bir oyun ve eğlence gibi hkmetmiştir. Allah, hkimlerin hkimidir.


İnsan, dnya hayatını yaşarken bazı hususlar kendisine ok cazip gelir. Bu tutkuları şu ayetler ne gzel ifade etmektedir:

Kadınlara, oğullara, yığın yığın altın ve gmşe, salma atlara, davarlara ve ekinlere... karşı aşırı istekler insanlara ssl görnmektedir. Bunlar dnya hayatının birer geimlikleridir. Oysa varılacak yerin en gzeli Allah indindedir. 3/Aliimran:14


 

Dnya hayatı ancak bir oyun ve bir eğlencedir. Elbette ki ahiret yurdu sakınanlar iin daha hayırlıdır. Hl akıllanmayacak mısınız? 6/Enam:32


 

Şadi KUL

Emekli Din Kltr ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni

www.diniyol.com

 

Not: Bu yazımız, aşağıdaki tefsir tercmelerinden derlenerek hazırlanmıştır.

1. Fahruddn Rzi, Meftihu'I Gayb,

2. Muhammed Kurtub, el-Cmi'u li Ahkmi'l-Kur'n,

3. İbn Kesr, Tefsru'l-Kurani'l-Azm,

4. Mevdud, Tefhm'ul Kur'n,

5. Sleyman Ateş, Kurn-ı Kerm Tefsiri,

6. Elmalı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'n Dili,

7, Vehbe Zuhayli, Tefsr'l-Mnr,

8. Muhammed Ali es-Sbun, Safvet't-Tefsr,

9. Komisyon, Kur'an Yolu Trke Mel ve Tefsir,

10 Ebu'l Leys Semerkand, Tefsru'l Kur'n,

11. Seyid Kutub, F zillil Kurn,

12. Hseyin b. Mes'd el-Bagav, Melimu't Tenzl,

13. İbn Cerr et-Taber, Cmi'u'l Beyn an Tefsri'l-Kur'n,